بازگشت نام باراک اوباما به فضای سیاسی و رسانهای، دوباره بحثهای زیادی را در آمریکا و کانادا فعال کرده است. سفر اوباما به تورنتو برای سخنرانی در مراسم Canada 2020، آن هم در شرایطی که فضای سیاسی آمریکا بهشدت قطبی شده، باعث شده بعضی کاربران فضای مجازی تصور کنند اوباما در حال آمادهسازی یک بازگشت سیاسی بزرگ است. (canada2020.ca)
اما قبل از هر چیز، باید یک نکته مهم را روشن کرد:
طبق متمم ۲۲ قانون اساسی آمریکا، هیچ فردی نمیتواند بیشتر از دو بار بهعنوان رئیسجمهور انتخاب شود. اوباما دو دوره کامل رئیسجمهور بوده و بنابراین از نظر قانونی امکان کاندیداتوری دوباره برای ریاستجمهوری آمریکا را ندارد. همین موضوع توسط رسانههایی مثل Newsweek، Politifact و منابع حقوقی رسمی آمریکا هم تأکید شده است. (constitution.congress.gov) (politifact.com) (newsweek.com)
پس چرا این سفر اینقدر سر و صدا ایجاد کرده؟
پاسخ اصلی در «نماد سیاسی اوباما» پنهان شده است، نه لزوماً در بازگشت انتخاباتی او. برای بخشی از جریان دموکرات آمریکا، اوباما هنوز یکی از قویترین برندهای سیاسی و رسانهای حزب دموکرات محسوب میشود؛ شخصیتی که توانست در دوره خودش، ترکیبی از کاریزما، روایت امید، سیاست لیبرال و موج رسانهای جهانی ایجاد کند.
اینجاست که بعضی تحلیلگران، ارتباط بین دموکراتهای آمریکا و لیبرالهای کانادا را مهم میدانند. سالهاست که منتقدان محافظهکار در آمریکای شمالی میگویند بخشی از جریان لیبرال کانادا و دموکراتهای آمریکا، از نظر:
✔️ مهاجرت
✔️ چندفرهنگیگرایی
✔️ سیاستهای اقلیمی
✔️ عدالت اجتماعی
✔️ نقش دولت در اقتصاد
به هم نزدیک هستند.
حتی بعضی تحلیلها، جاستین ترودو را در سالهای گذشته «نسخه کانادایی مدل اوباما» توصیف میکردند؛ شخصیتی جوانتر، رسانهای، کاریزماتیک و نزدیک به سیاستهای لیبرال مدرن. (medium.com)
از نگاه موافقان اوباما، حضور او در کانادا فقط یک سخنرانی ساده نیست؛ آنها میگویند اوباما هنوز میتواند برای دموکراتها:
✔️ الهامبخش باشد
✔️ رأیدهندهها را فعال کند
✔️ فضای رسانهای بسازد
✔️ کمک مالی و حمایت سیاسی جذب کند
✔️ تصویر بینالمللی دموکراتها را تقویت کند
اما مخالفان نگاه کاملاً متفاوتی دارند. آنها میگویند دموکراتها هنوز بیش از حد به چهرههای قدیمی مثل اوباما وابستهاند و نتوانستهاند نسل جدید رهبری سیاسی را بهخوبی معرفی کنند. بعضی منتقدان محافظهکار هم معتقدند نزدیکی فکری دموکراتها و لیبرالهای کانادا، بخشی از همان سیاستهایی بوده که باعث بحران مهاجرت، فشار اقتصادی و نارضایتی طبقه متوسط در آمریکای شمالی شده است.
از طرف دیگر، بعضی کاربران فضای مجازی، سفر اوباما به کانادا را به شایعات «بازگشت اوباما به انتخابات ۲۰۲۸» وصل کردهاند. اما تقریباً تمام کارشناسان حقوق اساسی آمریکا میگویند این سناریو از نظر قانونی بسیار بعید و تقریباً غیرممکن است. حتی میشل اوباما هم اخیراً گفته بود که با ایده بازگشت باراک اوباما برای دوره سوم موافق نیست و آمریکا به چهرههای جدید نیاز دارد. (nypost.com)
نکتهای که این محتوا را برای ایرانیان کانادا بسیار وایرال میکند، فقط خود اوباما نیست؛ بلکه این سؤال بزرگتر است:
«آیا کانادا دوباره به یکی از مهمترین زمینهای بازی رسانهای و فکری جریان لیبرال آمریکای شمالی تبدیل شده؟ یا خواهد شد ؟»
برای جامعه ایرانیان کانادا، این موضوع از چند زاویه حساس است:
■ مهاجرت
■ سیاست لیبرال
■ آینده آمریکا
■ آینده کانادا
■ اقتصاد
■ آزادیهای اجتماعی
■ رابطه کانادا و آمریکا
همه اینها در ذهن مخاطب به هم وصل میشوند.
از نگاه رسانهای، حضور اوباما در کانادا برای دموکراتها یک سیگنال مهم هم دارد: هنوز هم چهرههایی مثل اوباما میتوانند توجه جهانی ایجاد کنند، حتی اگر دیگر امکان حضور مستقیم در انتخابات را نداشته باشند.
■ تحلیل کارشناسی چندلایه
■ دیدگاه موافقان
طرفداران اوباما معتقدند او هنوز یکی از مؤثرترین چهرههای سیاسی جهان است و حضورش در کانادا میتواند:
✔️ فضای امید و مشارکت سیاسی ایجاد کند
✔️ به دموکراتها کمک رسانهای کند
✔️ اتحاد جریانهای لیبرال آمریکای شمالی را تقویت کند
■ دیدگاه مخالفان
منتقدان میگویند:
✔️ دموکراتها هنوز وابسته به برندهای قدیمیاند
✔️ سیاستهای لیبرال در سالهای اخیر باعث فشار اقتصادی و بحران مهاجرت شده
✔️ استفاده دوباره از نماد اوباما بیشتر «پروپاگاندا» است تا راهحل واقعی
■ نظر حقوقی و کارشناسی
تقریباً تمام کارشناسان قانون اساسی آمریکا تأکید دارند که اوباما از نظر حقوقی امکان نامزدی مجدد برای ریاستجمهوری را ندارد و شایعات بازگشت رسمی او به انتخابات، بیشتر جنبه رسانهای و فضای مجازی دارد تا واقعیت حقوقی.
■ پیام امروز
گاهی بعضی چهرهها حتی وقتی دیگر نامزد انتخابات نیستند، باز هم میتوانند فضای سیاسی یک قاره را تحت تأثیر قرار دهند. مسئله فقط خود اوباما نیست؛ مسئله این است که چرا هنوز بخشی از جامعه آمریکای شمالی دنبال بازگشت همان روایتها، همان نمادها و همان حس «امید» قدیمی است. در دورهای که اعتماد عمومی شکنندهتر شده، شاید مهمترین قدرت سیاسی دیگر فقط رأی آوردن نباشد؛ بلکه توانایی ساختن دوباره یک روایت باشد.
■ منابع
Primary Source:
Canada 2020 ، حضور رسمی باراک اوباما در تورنتو
Expert / Analysis Source:
Newsweek ، بررسی حقوقی شایعات بازگشت اوباما به انتخابات
Institutional Source:
U.S. Constitution ، متمم ۲۲ قانون اساسی آمریکا