برای بسیاری از مردم کانادا، پروژهای که قرار بود هزاران شغل ایجاد کند، حالا کانادا را ترک کرده و به آمریکا رفته ، خبر تعلیق پروژه ۱۵ میلیارد دلاری هوندا فقط یک خبر صنعتی نبود؛ بلکه شبیه زنگ هشدار دیگری برای اقتصاد متزلزل این روزهای کشور بود.
پروژهای که قرار بود در انتاریو هزاران شغل مستقیم و غیرمستقیم ایجاد کند، زنجیره باتری و خودرو برقی بسازد، و بخشی از آینده صنعتی کانادا باشد، حالا بهصورت نامحدود متوقف شده است. هوندا میگوید دلیل اصلی، کاهش سرعت بازار خودروهای برقی و فشار ناشی از تعرفههای آمریکاست. اما بسیاری از کارشناسان میگویند داستان عمیقتر از این حرفهاست.
هوندا در سال ۲۰۲۴ این پروژه را بهعنوان بزرگترین سرمایهگذاری تاریخ خود در کانادا معرفی کرده بود. قرار بود کارخانه مونتاژ EV، کارخانه باتری و چند مجموعه قطعهسازی در انتاریو راهاندازی شود و سالانه تا ۲۴۰ هزار خودرو تولید کند. دولت فدرال و دولت انتاریو هم رویهم حدود ۵ میلیارد دلار حمایت و اعتبار مالیاتی برای پروژه در نظر گرفته بودند.
اما حالا شرایط تغییر کرده است.
هوندا اعلام کرده بازار EV در آمریکای شمالی کند شده و همزمان تعرفههای دولت ترامپ روی خودروها و قطعات خارجی، فضای تصمیمگیری را پیچیدهتر کرده است. در همین شرایط، این شرکت تمرکز بیشتری روی تولید Hybrid در اوهایو آمریکا گذاشته؛ جایی که میتواند روی یک خط تولید، هم خودرو هیبریدی بسازد و هم EV، و از نظر هزینه و انعطافپذیری وضعیت بهتری داشته باشد.
اینجاست که بحث اصلی شروع میشود.
منتقدان دولت فعلی کانادا میگویند اقتصاد این کشور در زمانی حساس، بهجای تقویت رابطه اقتصادی با آمریکا ، که بزرگترین شریک تجاری کاناداست ـ وارد فاز تنشهای تعرفهای و فاصلهگیری سیاسی شده است. آنها معتقدند در شرایطی که آمریکا با بستههای حمایتی عظیم صنعتی و انرژی در حال جذب کارخانهها و سرمایههاست، کانادا نتوانسته یک مسیر روشن و مطمئن برای سرمایهگذاران ایجاد کند.
از طرف دیگر، حامیان دولت کارنی میگویند مشکل فقط کانادا نیست؛ بلکه کل صنعت EV جهان وارد دوره بازنگری شده است. فروش EV در برخی بازارها کند شده، هزینه باتریها هنوز بالاست، و بسیاری از خودروسازها در حال برگشت موقت به مدل Hybrid هستند تا فشار مالی کمتری تحمل کنند. حتی رویترز گزارش داده هوندا در سطح جهانی نیز مجبور شده بخشی از برنامههای EV خود را کاهش دهد و میلیاردها دلار هزینه بازنگری استراتژی پرداخت کند.
اما نگرانی بزرگتر برای مردم کانادا، فقط خودرو برقی نیست؛ بلکه تصویری است که پشت این اتفاق شکل میگیرد.
در ماههای اخیر، همزمان با رشد بیکاری، تعطیلی بیزینسها، فشار روی رستورانها، بحران بازار کار جوانان، و کاهش سرعت سرمایهگذاری، حالا تعلیق پروژه هوندا این سؤال را بزرگتر کرده است:
آیا کانادا دارد سرمایههای صنعتی را از دست میدهد؟
برخی اقتصاددانان میگویند وقتی سرمایهگذار احساس کند آمریکا بازار بزرگتر، حمایت صنعتی قویتر، هزینه کمتر و مسیر باثباتتری دارد، طبیعی است که پروژهها به سمت آمریکا حرکت کنند. بهخصوص در شرایطی که دولت آمریکا با تعرفه، یارانه، و سیاست صنعتی مستقیم در حال بازطراحی زنجیره تولید آمریکای شمالی است.
در مقابل، برخی تحلیلگران هشدار میدهند که کانادا نباید وارد یک واکنش احساسی شود و همه چیز را به «فرار سرمایه» تعبیر کند؛ چون بخشی از بحران فعلی جهانی است و فقط محدود به کانادا نیست. اما حتی همین کارشناسان هم میگویند کانادا برای حفظ سرمایهها، به سرعت تصمیمگیری، امنیت سرمایهگذاری، و هماهنگی بیشتر اقتصادی نیاز دارد.
برای ایرانیان کانادا، این خبر فقط درباره هوندا نیست.
هر پروژهای که متوقف میشود، روی بازار کار، خدمات، حملونقل، رستورانها، اجارهها، فروشگاهها، و حتی امنیت روانی مهاجران اثر میگذارد. وقتی کارخانهای ساخته نمیشود، فقط مهندسها آسیب نمیبینند؛ راننده، رستوراندار، پیمانکار، مغازهدار و حتی دانشجویی که دنبال کار پارهوقت است هم تحت تأثیر قرار میگیرد.
در شهرهایی مثل تورنتو، میسیساگا، همیلتون و لندن انتاریو، خیلی از بیزینسهای کوچک به رونق صنعتی وابستهاند. اگر پروژههای بزرگ یکییکی متوقف شوند، فشار روی اسمالبیزینسها شدیدتر میشود.
نکته مهم دیگر، تغییر نگاه خودروسازهاست. بازار امروز دیگر فقط دنبال EV کامل نیست؛ Hybrid دوباره قدرت گرفته است. خیلی از مردم هنوز قیمت EV را بالا میدانند، زیرساخت شارژ را کافی نمیبینند، یا نگران ارزش فروش مجدد خودرو هستند. همین باعث شده شرکتها مدلهای Hybrid را فعلاً امنتر و اقتصادیتر ببینند.
و شاید مهمترین سؤال این باشد:
اگر کانادا نتواند پروژههایی مثل هوندا را حفظ کند، در رقابت جدید آمریکای شمالی برای جذب سرمایه صنعتی، جایگاهش چه خواهد شد؟
پیام امروز:
گاهی بحران اقتصادی فقط با یک کارخانه شروع نمیشود؛ با حس از دست رفتن آینده شروع میشود. وقتی پروژهای ۱۵ میلیارد دلاری متوقف میشود، مردم فقط درباره خودرو برقی حرف نمیزنند؛ درباره کار، امنیت، اجاره، آینده فرزندان و ماندن یا نماندن سرمایهها فکر میکنند. در چنین لحظههایی، شهرهایی جلو میافتند که بتوانند هم سرمایه را نگه دارند و هم امید را.
■ منابع
Primary Source:
Reuters ، Honda sees full-year profit down 59 as US tariffs bite
Expert / Analysis Source:
Reuters Analysis ، Honda’s EV writedown and China competition
Institutional Source:
Associated Press ، Honda Canada postpones multibillion EV project