برای خیلی از ایرانیان کانادا، ارزیابی مدارک تحصیلی یکی از مراحل مهم مهاجرت، ادامه تحصیل، پیدا کردن کار تخصصی یا گرفتن لایسنس حرفهای است. معمولاً WES از متقاضی میخواهد که دانشگاه یا مؤسسه آموزشی، ریزنمرات و مدارک رسمی را مستقیم و از مسیر امن برای WES ارسال کند. همین مرحله برای بسیاری از ایرانیان مشکلساز شده بود؛ چون بعضی افراد به دانشگاه دسترسی ندارند، بعضیها از ایران خارج شدهاند، بعضیها مدارک ناقص دارند، و بعضیها نمیتوانند از مؤسسه آموزشی بخواهند مدارک را مستقیم ارسال کند.
برنامه WES Gateway دقیقاً برای همین نوع شرایط طراحی شده است؛ یعنی برای افراد displaced یا کسانی که بهدلیل بحران، جابهجایی، درگیری، وضعیت سیاسی یا مشکلات دسترسی، نمیتوانند مدارک رسمی کامل را مستقیم از مؤسسه صادرکننده بگیرند. طبق توضیح رسمی WES، این برنامه برای کسانی است که نمیتوانند مدارک آکادمیک رسمی را مستقیم از مؤسسه آموزشی دریافت کنند، در یکی از کشورهای واجد شرایط تحصیل کردهاند، حداقل دیپلم یا تحصیلات دانشگاهی کامل یا نیمهکامل دارند، نسخهای از مدرک یا ریزنمره در اختیار دارند، و اکنون در کانادا یا آمریکا زندگی میکنند. در فهرست رسمی جدید WES، نام ایران نیز کنار کشورهایی مثل افغانستان، عراق، سوریه، اوکراین، ترکیه، ونزوئلا، سودان، فلسطین و اریتره دیده میشود.
اما نکتهای که باید خیلی شفاف گفته شود این است: WES Gateway به این معنی نیست که هر ایرانی میتواند بدون دانشگاه و بدون سند معتبر، مدرک خود را ارزیابی کند. این برنامه برای شرایط خاص است و معمولاً از طریق referral انجام میشود. یعنی فرد باید از طریق یکی از سازمانهای همکار WES در کانادا یا آمریکا معرفی شود. این سازمانها بررسی میکنند که آیا فرد واقعاً شرایط Gateway را دارد یا نه، سپس مدارک موجود را برای ارزیابی ارسال میکنند. WES هم تأکید میکند که این سازمانهای referral ممکن است معیارهای داخلی خودشان را هم داشته باشند.
■ چه کسانی در جامعه ایرانیان کانادا بیشتر به این برنامه نیاز دارند؟
این خبر برای چند گروه از ایرانیان کانادا بسیار مهم است:
■ کسانی که در ایران تحصیل کردهاند اما نمیتوانند از دانشگاه یا مدرسه، ریزنمره رسمی و مهرومومشده بگیرند
■ کسانی که از ایران خارج شدهاند و دسترسی مستقیم به مؤسسه آموزشی ندارند
■ پناهجویان، افراد displaced، یا کسانی که بهدلیل شرایط خاص امکان پیگیری رسمی ندارند
■ کسانی که فقط کپی مدرک، کپی ریزنمره یا شواهد قابلقبول تحصیلی دارند
■ کسانی که برای کار، کالج، دانشگاه، برنامههای bridging یا بعضی مسیرهای شغلی به ارزیابی مدرک نیاز دارند
اما اگر هدف شما Express Entry یا ECA مهاجرتی رسمی برای IRCC باشد، باید خیلی دقت کنید. WES یکی از سازمانهای مورد تأیید IRCC برای ECA است، اما نوع ارزیابی و مسیر مورد نیاز باید دقیقاً با هدف مهاجرتی شما هماهنگ باشد. IRCC میگوید ECA برای این است که اعتبار و معادل کانادایی مدرک خارجی مشخص شود و برای امتیازدهی یا eligibility در برخی برنامههای مهاجرتی استفاده میشود.
■ مسیر عادی WES برای ایرانیانی که میتوانند مدرک رسمی بگیرند
اگر شما هنوز میتوانید از دانشگاه یا مؤسسه آموزشی خود در ایران مدرک رسمی بگیرید، مسیر استاندارد همچنان این است:
■ در سایت WES حساب بسازید
■ نوع ارزیابی را انتخاب کنید، مثلاً ECA برای مهاجرت یا Course-by-Course برای تحصیل و لایسنس
■ WES Reference Number بگیرید
■ در بخش Required Documents کشور محل تحصیل و نوع مدرک را انتخاب کنید
■ مدارکی را که WES از شما میخواهد دقیقاً بررسی کنید
■ مدرک یا ترجمههایی را که اجازه آپلود دارند در My Account بارگذاری کنید
■ از دانشگاه یا مؤسسه آموزشی بخواهید ریزنمره رسمی را مستقیم به WES بفرستد
■ اگر ارسال الکترونیکی ممکن نیست، دانشگاه باید مدارک را در پاکت مهرومومشده مستقیم ارسال کند
WES تأکید میکند که مدارک رسمی آکادمیک باید مستقیماً از مؤسسه آموزشی صادرکننده ارسال شوند و متقاضی نباید ریزنمرات رسمی را خودش آپلود کند، مگر اینکه در لیست مدارک موردنیاز مشخصاً چنین چیزی خواسته شده باشد. همچنین WES میگوید اصل مدارک را نفرستید، چون معمولاً قابل بازگشت نیستند.
■ اگر دانشگاه ایران نتواند مستقیم ارسال کند چه باید کرد؟
در مسیر عادی، WES معمولاً دو راه اصلی دارد: ارسال الکترونیکی امن از طرف مؤسسه، یا ارسال پستی در پاکت مهرومومشده. اگر دانشگاه شما با WES ارتباط دیجیتال داشته باشد، مسیر سریعتر و امنتر است. WES توصیه میکند مدارک الکترونیکی فقط از منابع رسمی، تأییدشده و امن ارسال شوند. اگر مسیر دیجیتال ممکن نباشد، دانشگاه باید مدارک را در پاکت رسمی مهرومومشده بفرستد و شماره رفرنس WES حتماً روی مدارک یا پاکت درج شود.
یکی از ابزارهای مهم در این مرحله، Academic Records Request Form است. این فرم به شما کمک میکند از دانشگاه یا مؤسسه آموزشی بخواهید سوابق تحصیلی شما را برای WES آزاد و ارسال کند. WES میگوید این فرم برای کسانی که دیگر در کشور محل تحصیل زندگی نمیکنند، میتواند بسیار کاربردی باشد.
■ مسیر WES Gateway برای ایرانیانی که مدارک رسمی قابل دریافت ندارند
اگر واقعاً نمیتوانید از دانشگاه یا مدرسه، مدارک رسمی مستقیم بگیرید، این مسیر را دنبال کنید:
■ اول بررسی کنید آیا شرایط Gateway را دارید یا نه
■ باید در ایران یا یکی از کشورهای واجد شرایط تحصیل کرده باشید
■ باید اکنون در کانادا یا آمریکا زندگی کنید
■ باید حداقل یک مدرک معتبر یا قابلقبول از تحصیل خود داشته باشید، مثل کپی مدرک، ریزنمره، کارنامه یا سند آکادمیک
■ باید از طریق سازمانهای partner/referral به WES معرفی شوید
■ سازمان همکار مدارک و شرایط شما را بررسی میکند
■ سپس درخواست Gateway برای شما به WES ارجاع داده میشود
■ WES براساس مدارک موجود و روشهای اعتبارسنجی خودش ارزیابی انجام میدهد
نکته بسیار مهم این است که WES Gateway برای وقتی است که مسیر استاندارد ممکن نیست. حتی در راهنمای رسمی Gateway هم تأکید شده که متقاضیان باید تا حد امکان تلاش کنند ابتدا مدارک رسمی را از مؤسسه آموزشی خود بگیرند و اگر امکانپذیر نبود، سراغ Gateway بروند.
■ قدمبهقدم برای دانشجو یا مهاجر ایرانی در کانادا
■ مرحله ۱: هدفت را مشخص کن
اگر برای مهاجرت و Express Entry میخواهی، احتمالاً ECA لازم داری. اگر برای دانشگاه، کالج، کارفرما یا لایسنس حرفهای میخواهی، ممکن است Document-by-Document یا Course-by-Course لازم شود.
■ مرحله ۲: بررسی کن مسیر عادی برایت ممکن است یا Gateway
اگر دانشگاه یا مدرسه میتواند مدارک رسمی بفرستد، مسیر عادی را برو. اگر نمیتواند و تو واقعاً displaced یا فاقد دسترسی رسمی هستی، Gateway را بررسی کن.
■ مرحله ۳: در WES حساب بساز
از سایت WES Canada شروع کن و نوع ارزیابی را انتخاب کن.
■ مرحله ۴: Reference Number را نگه دار
این شماره باید روی همه مدارک، پاکتها، درخواستها و مکاتبات درج شود.
■ مرحله ۵: از Required Documents Tool استفاده کن
کشور تحصیل، نوع مدرک و سطح تحصیل را انتخاب کن تا ببینی دقیقاً چه مدارکی لازم داری.
■ مرحله ۶: ترجمهها را آماده کن
WES معمولاً مدارک انگلیسی میخواهد و خودش خدمات ترجمه ارائه نمیکند. باید طبق دستورالعمل WES ترجمهها را آماده و در صورت مجاز بودن آپلود کنی.
■ مرحله ۷: ریزنمره را خودت ایمیل یا آپلود نکن
در مسیر عادی، ریزنمره باید از دانشگاه یا مؤسسه آموزشی مستقیماً برای WES برود؛ یا از طریق مسیر الکترونیکی رسمی، یا پاکت مهرومومشده.
■ مرحله ۸: اگر Gateway میخواهی، دنبال referral partner باش
باید از طریق یکی از سازمانهای همکار WES معرفی شوی. بعضی کالجها و سازمانهای newcomer در کانادا درباره Gateway راهنمایی ارائه میکنند، اما معیار نهایی براساس شرایط خود WES و سازمان ارجاعدهنده است.
■ مرحله ۹: چند ماه زودتر اقدام کن
WES میگوید ارزیابی تا وقتی همه مدارک دریافت، بررسی و تأیید نشده باشند، شروع یا تکمیل نمیشود. اگر deadline دانشگاه، مهاجرت یا لایسنس داری، کار را به هفته آخر نگذار.
■ سؤالهای مهمی که معمولاً در کامنتها پرسیده میشود
■ آیا با کپی مدرک ایرانی میشود WES گرفت؟
در مسیر عادی، معمولاً کپی مدرک بهتنهایی کافی نیست و ریزنمره رسمی باید مستقیم از دانشگاه برسد. اما در Gateway، اگر شرایط خاص داشته باشید و مدارک رسمی قابلدریافت نباشند، کپیهای معتبر میتوانند بخشی از پرونده باشند.
■ آیا این برنامه برای همه ایرانیهاست؟
نه. اضافه شدن ایران به لیست Gateway به معنی باز شدن مسیر برای همه نیست. این برنامه برای افراد واجد شرایط خاص است.
■ آیا برای Express Entry کافی است؟
باید نوع report و هدف ارزیابی را درست انتخاب کنید. برای مهاجرت باید از ECA سازمان مورد تأیید IRCC استفاده شود. قبل از اقدام، هدف را در WES و IRCC چک کنید.
■ آیا میشود مدارک را خودمان برای WES ایمیل کنیم؟
در مسیر عادی، معمولاً نه. WES میگوید ریزنمرات باید از مؤسسه آموزشی ارسال شوند. فقط مدارکی مثل degree certificate یا ترجمه، اگر WES اجازه دهد، از My Account آپلود میشود.
■ آیا WES Gateway برای لایسنسهای حرفهای هم قبول است؟
WES میگوید Gateway report میتواند توسط employers، higher education institutions و regulatory bodies در کانادا پذیرفته و شناسایی شود، اما هر سازمان حرفهای قانون خودش را دارد. قبل از پرداخت هزینه یا اقدام، باید از همان regulatory body بپرسید.
■ آیا اگر مدرک دانشگاه آزاد یا سراسری باشد، فرق دارد؟
مهمتر از نوع دانشگاه، این است که WES در Required Documents برای همان کشور و همان مدرک چه چیزی خواسته و آیا مؤسسه میتواند مدارک رسمی را مستقیم ارسال کند یا نه.
■ پیام امروز
گاهی مشکل مهاجرت فقط گرفتن مدرک نیست؛ پیدا کردن راهی است که سیستم کانادا بتواند همان مدرک را ببیند و به رسمیت بشناسد. برای خیلی از ایرانیان، اضافه شدن ایران به WES Gateway میتواند یک درِ تازه باشد، اما فقط برای کسانی که واقعاً مسیر عادی برایشان بسته شده است. جلوتر بودن اینجاست که قبل از پرداخت هزینه و شروع پرونده، دقیق بفهمی کدام مسیر برای وضعیت تو درست است؛ مسیر عادی WES یا مسیر خاص Gateway.
■ منابع
Primary Source:
WES Gateway Program
Expert / Analysis Source:
WES ، Understanding Required Documents
Institutional Source:
Government of Canada ، Educational Credential Assessment Service Providers