تنگه هرمز دوباره به نقطه حساس جهان تبدیل شده؛ جایی که هر شلیک، هر حمله به کشتی و هر تغییر در مسیر عبور نفتکشها میتواند خیلی سریع روی قیمت انرژی، بازارهای جهانی و حتی هزینه زندگی در کشورهایی مثل کانادا اثر بگذارد. تازهترین گزارشها نشان میدهد آمریکا عملیات «Project Freedom» را برای کمک به عبور کشتیها از تنگه هرمز آغاز کرده و سنتکام اعلام کرده این مأموریت با ناوشکنهای موشکانداز، بیش از ۱۰۰ هواپیمای زمینی و دریایی، سامانههای بدونسرنشین و حدود ۱۵ هزار نیروی آمریکایی پشتیبانی میشود.
همزمان، Reuters گزارش داده امارات ایران را به حمله پهپادی به یک نفتکش خالی متعلق به ADNOC در نزدیکی تنگه هرمز متهم کرده؛ حادثهای که تلفات جانی نداشته، اما از نظر سیاسی و اقتصادی بسیار حساس است، چون مستقیماً به مسیر انرژی و امنیت دریایی وصل میشود. در گزارش دیگری هم Reuters نوشته مقامهای فجیره از آتشسوزی در منطقه نفتی فجیره پس از حمله پهپادی منتسب به ایران خبر دادهاند؛ ایران تا زمان انتشار این گزارش واکنش رسمی مشخصی به این مورد نداده بود.
نقطه حساس دیگر، درگیری آمریکا با قایقهای ایرانی است. Reuters در گزارش تازه خود به نقل از مقام نظامی آمریکا نوشته نیروهای آمریکایی چند قایق کوچک ایرانی را منهدم کرده و همزمان با موشکها و پهپادهای شلیکشده در منطقه مقابله کردهاند. در برخی رسانهها عدد «۷ قایق» دیده میشود، اما Reuters و گزارشهای مرتبط با سنتکام عدد «۶ قایق» را برجسته کردهاند؛ بنابراین در پکیج شیپورچی بهتر است عدد را با عبارت «چند قایق» یا «بر اساس برخی گزارشها شش قایق» بیاوریم تا محتوا از نظر حقوقی و اعتبار رسانهای امن بماند.
این اتفاقها فقط یک درگیری نظامی محدود نیستند؛ چون تنگه هرمز یکی از مهمترین مسیرهای عبور نفت و گاز جهان است. اگر این مسیر ناامن شود، بازار انرژی خیلی سریع واکنش نشان میدهد. حتی اگر جنگ کامل از سر گرفته نشود، افزایش هزینه بیمه کشتیها، تغییر مسیر حملونقل، نگرانی درباره عرضه نفت و فشار روانی بازار میتواند قیمتها را بالا ببرد. برای ایرانیان کانادا هم این خبر فقط مربوط به خاورمیانه نیست؛ اثر آن میتواند در قیمت بنزین، هزینه حملونقل، تورم کالاها و فضای روانی بازار دیده شود.
از زاویه سیاسی، این درگیری یک پیام مهم دارد: آتشبس شکنندهتر از چیزی است که تصور میشد. آمریکا میگوید هدفش باز کردن مسیر عبور کشتیها و جلوگیری از توقف تجارت جهانی است، اما ایران و رسانههای نزدیک به تهران این نوع عملیات را دخالت نظامی در منطقه میدانند. همین تضاد باعث شده تنگه هرمز دوباره به نقطهای تبدیل شود که یک اشتباه کوچک، میتواند موج بزرگتری از درگیری بسازد.
جمعبندی واقعبینانه این است: هنوز نمیشود با قطعیت گفت جنگ کامل دوباره آغاز شده، اما میشود گفت سطح تنش از مرحله هشدار عبور کرده و وارد مرحله برخورد عملی شده است. حمله به نفتکش، آتشسوزی در فجیره، اسکورت کشتیها توسط آمریکا و انهدام قایقهای ایرانی، همگی نشان میدهد منطقه وارد فاز بسیار خطرناکتری شده؛ فازی که دیگر فقط با بیانیه و تهدید جلو نمیرود.
پیام امروز
گاهی یک مسیر باریک روی نقشه، میتواند مسیر قیمتها، امنیت و حتی زندگی روزمره مردم را تغییر دهد. تنگه هرمز فقط یک نقطه جغرافیایی نیست؛ جایی است که اگر دوباره شعلهور شود، اثرش از خلیج فارس تا پمپبنزینها و بازارهای کانادا دیده میشود.
منابع
■ CENTCOM
■ Reuters
■ Reuters